.png)
23 Ocak 1898, Riga – ö. 11 Şubat 1948, Moskova, Sovyet sinema yönetmeni ve kuramcısı.
Rusya’da
1910’lu yıllarda hareketlere çok genç yaşta katılan Eisenstein, 1920’lerin
başında avangard tiyatro ve sanat dünyasıyla temas kurdu ve Moskova’daki
Proletkult Tiyatrosu’na girdi. Kısa sürede büyük gelişme göstermesiyle birlikte
sanat yönetmenliği, yönetmenlik yapmaya başladı. Mekân ve kurgu konusunda
kendisini kısıtlamamak için tiyatroyu bırakıp sinemaya yöneldi.
İlk filmi
Grev’de (1925) yeni bir temsil alanı, anlatı dünyası, kahraman tipi yarattı.
Mekân gerçek bir metalurji fabrikasıdır. Kahraman kitleler, insan
topluluklarıdır ve bireyler daha arka planda kalır. Anlatı biçimi ve çekim
montajı hemen göze çarpar. Zaten Eisenstein’a göre iyi kurgulanmış bir montaj
sadece sahneleri birbirine bağlamakla kalmaz, aynı zamanda izleyicinin
hislerini istenilen yöne çekebilmek ve seyirci kitlesini heyecanlandırmak için
de iyi bir yoldur.
İkinci filmi
Potemkin Zırhlısı (sessiz film 1925), tüm zamanların en etkileyici filmlerinden
biri olarak sinema tarihine altın harflerle kazındı. Film 1917 Ekim Devrimini
anlatması için devlet tarafından sipariş edilmiş olmasına rağmen, Eisenstein
filmi yepyeni montaj teknikleri, estetik anlatımı ve etki yöntemleriyle basit
bir propaganda filmi olmanın çok ötesinde bir klasik haline getirdi.
Meksika’da
yaşadığı skandalın ardından partiden ayrıldığı söylentilerinin dolaşmasının
yanı sıra şekilci olduğu söylenerek eleştirilerin hedefi olmuştu. Eisenstein
bütün suçlamaları kabul etti ve Sovyetler’e döndükten sonraki ilk filmi olan
“Aleksandr Nevskiy (film)”i Mosfilm Stüdyolarında 1938’de çekti. Sovyetlerde
büyük bir ilgi ile izlenen film diğer ülkelerde düş kırıklığına uğramıştı.
“Korkunç İvan (film)”(İvan Grozni)’ın birinci bölümünü 1944, ikinci bölümünü
1946’da çevirdi. Korkunç İvan’ı eleştirel bir dille anlatan ikinci bölümü
Stalin tarafından yasaklandı ve Stalin ölene değin yayınlanmadı. Filmin üçüncü
bölümü çekilemedi. Son filmlerinde yurtseverlik ve kahramanlık temalarını
işledi. 50. yaş gününden birkaç gün sonra hayatını kaybetti.
https://halkinsesiradyo.net/index.php/2023/12/30/sinemada-sovyet-devriminin-mimarisergey-mihaylovic-ayzenstayn/
mimarisergey